Kosovo: Investimet nė vend dhe rajon, sipas Maksim Caslli Drejtues pėr Deloitte Shqipėri dhe Kosovė (Video)

Last Updated: 15 November 2016

Opinione mbi investimet gjermane nė Shqipėri pas vizitės sė Kancelares gjermane Merkel, klimėn e biznesit, mundėsitė pėr rritje tė Partneritetit Publik Privat (PPP) pa rritur borxhin si dhe efekte tė krizės greke nė vendin tone pėr televizonin News 24

Prej 20 vjetėsh ju jeni tashmė aktiv nė tregun tonė mes investitorėsh tė huaj dhe vendas. Sipas jush ēfarė mesazhi pėrcolli vizita e kancerales Merkel nė Tiranė?

Vizita e Znj. Merkel ėshtė njė ngjarje shumė e rėndėsishme pėr Shqipėrinė, pasi nxjerr nė pah rėndėsinė qė Shqipėria dhe rajoni merr pėr Gjermaninė nė kėtė moment, dhe njėkohėsisht pėrcjell mesazhe tė ndėrthurura politike dhe ekonomike. Mesazhi kryesor qė Znj. Merkel dha pėr Shqipėrinė, ishte qė Europa ėshtė e hapur pėr Shqipėrinė dhe ėshtė ēėshtje kohe se kur Shqipėria do tė jetė anėtare e Bashkimit Europian. Ky ėshtė njė mesazh direkt qė i jepet bizneseve gjermane nė Shqipėri, si dhe bizneseve tė tjera gjermane qė nuk janė prezent nė Shqipėri, pėr ta parė me rėndėsi tregun e Europės Juglindore. Dhe besoj qė kjo do tė shoqėrohet me investime nga hapi nė hap i kompanive gjermane nė Shqipėri. Natyrisht, jo menjėherė, sepse ēdo gjė kėrkon kohėn e vet. Tani kėrkohet nga ambjenti i biznesit shqiptar t'i tregojė palės gjermane, se pėrveē mesazhit tė Znj. Merkel, ky me tė vėrtetė prezanton mundėsi pėr biznesin gjerman nė Shqipėri. 

Shifrat e investimet po ashtu edhe tė eksporteve gjermane tė kėtyre 2 dekadave kanė qenė modeste pėr vendin tonė, sidomos nė krahasim me vende tė tjera fqinje si Serbia, Maqedonia, Bosnja Hercegovina.

E para, Shqipėria pėrbėn njė treg tė vogėl. E dyta, partnerėt tonė tė biznesit mė tė natyrshėm janė Italia, Greqia dhe mė pak Gjermania. Gjermania ka qenė gjithmonė me aktive nė vendet e ish Jugosllavisė, qė e kanė pasur partner mė tė hershėm nė atė kohė dhe lidhjet e biznesit nuk ėshtė se shuhen nė njė ditė, ato vazhdojnė me kohė. Kjo bėn qė investimet gjermane nė ato zona tė jenė edhe mė tė mėdhaja se nė Shqipėri. E dyta ėshtė edhe mentaliteti i tė bėrit biznes, mentaliteti nė Shqipėri ėshtė ndryshe, ėshtė mė shumė afėr mentalitetit tė Greqisė dhe tė Italisė, sesa tė Gjermanisė, tė cilėt e bėn edhe mė tė vėshtirė pozicionin e bizneseve gjermane pėr tė bėrė biznes nė Shqipėri. 

Ju si e mendoni tė ardhmen e kėtyre investimeve?

Natyrisht ēdo gjė do vijė nė rritje sepse aktualja ėshtė shumė e vogėl, s ka si tė shkojė mė poshtė, duhet tė shkojė mė sipėr. Kur njė vend futet nė Bashkimin Europian dhe ky ishte mesazhi i Znj. Merkel, nuk do tė futemi nesėr por nė vitet nė vijim, bėhet mė atraktiv pėr gjithė botėn investuese, pėr arsye se tė gjithė mendojnė se tani rregullat e lojės nuk janė mė rregullat e lojės sė njė vendi kundrejt njė vendi tjetėr, por janė rregullat e lojės tė Bashkimit Europian. Do tė thotė se investimet gjermane kėtu do tė gjejnė jo ndoshta 100%, por 90% tė njėjtat kushte qė tė tė bėrit biznes nė Gjermani. Kjo e bėn atė edhe mė atraktive. Njė tjetėr element atraktiv nė tregun shqiptar, besoj se ėshtė potenciali pėr rritje. Pra, kur njė investitor shikon kur tė investojė nga nė njė vend nė njė vend tjetėr, shikon fillimisht madhėsinė e tregut. Mendoj se kėtė treg qė kemi e kemi zmadhuar me pėrfshirjen e Kosovės pėrmes lėhtėsive tė Rrugės sė Kombit. Nga ana tjetėr mbetet potenciali pėr rritje. Duke qenė se Shqipėria, ka pasur gjatė kėtyre 20 viteve njė rritje mė tė madhe se tė tjerėt, do ta ketė akoma mė tė lartė kur tė hyjė nė Bashkimin Europian. Mendoj se kjo do t'i pozicionojė kompanitė gjermane qė tė kenė mė shumė vėmendje ndaj tregut shqiptar. Dhe, nga ana tjetėr, ne si shqiptarė, si treg sjellim diēka mė ndryshe nė tregun ndėrkombėtar, se cdo gjė ėshtė globale kėto ditė. Mendoj qė biznesmenėt shqiptar janė shumė sipėrmarrės. Ekziston shumė iniciativa e lirė nė Shqipėri dhe arrijnė tė evidentohen shumė ide tė reja, gjė qė bota e zhvilluar i kėrkon. Por, nga ana tjetėr, nė Shqipėri zhvillimi ėshtė shumė kaotik, lėvizin me 25 drejtime tė ndryshme, ndėrkohė qė njė partner si Gjermania vendos pikėrisht disiplinėn e investimit qė ėshtė shumė e nevojshme pėr tė dalė suksesshėm nė biznes. 

Nga ana tjetėr, si ėshtė situata me Kosovėn pėr kėto investime?

Kosova, duke qenė se ka bėrė pjesė nė ish-Jugosllavinė e dikurshme, po tė shikosh edhe mentaliteti nė Kosovė, edhe orientimi i Gjermanisė ka qenė dhe ėshtė mė i lartė sesa nė Shqipėri. Pasi, nė Shqipėri ėshtė mė e theksuar influenca italiane, si nė mėnyrėn e tė bėrit biznes, mentalitetit tė produkteve qė ne pėlqejmė ose jo, ndėrsa nė Kosovė kjo influencė ėshtė mė mė shumė gjermane. Unė e shikoj gjatė kėtyre 10 viteve kėto kufi po shkrihen, pra influence italiane nė drejtim tė Kosovės po rritet dhe influence gjermane nė drejtim tė Shqipėrisė po rritet. Mendoj se po tė shohėsh dhe investimet nė Kosovė dhe biznesemenėt shqiptarė direkt kėrkojnė teknologji gjermane mė shumė sesa italiane, ndėrsa ne jemi mė tė prirur pėr tė marrė teknologji italiane sesa gjermane, tė paktėn nė momentin e parė. Mendoj qė shkrirja e tregjeve tė dy vendeve tona sjell gjithmonė rritjen e influencave mė pozitive nga njėri vend nė tjetrin, dhe kuptohet Gjermania duke qenė fuqia numėr njė ekonomike e Europės, do tė jetė e pashmangshme qė do tė ketė influencė nė rritje nė Shqipėri.

Kohėt e fundit po flitet pėr zonat e lira ekonomike, pėr mė shumė nxitje nė biznes, sidomos pėr turizmin. Si i shikoni kėto zhvillime, a janė mjaftueshėm pėr tė nxitur Investime tė huaja direkte?

Ēdo nxitje ndihmon nė pėrmirėsimin e klimės sė biznesit, kėshtu qė edhe kėto zona tė lira, ndryshimi i bazės administrative, iniciativat tė ndryshme, ndihmojnė qė tė tėrheqin mė shumė investime tė huaja. Megjithatė, siē e tha nė mesazhin e saj Znj. Merkel, ajo vuri theksin tek rėndėsia e njė pushteti gjyqėsor  tė pavarur, pra duhet "rule of laė" qė i thonė nė tė gjithė botėn, duhet patjetėr qė zbatimi i ligjit tė forcohet nė Shqipėri, sepse ne nuk ėshtė se na mungojnė iniciativat ose zonat pėr zhvillim, por na pengon moszbatimi i ligjit. Ēdo biznes duhet tė dijė rregullat e lojės. Pra, nėqoftėse rregullat e lojės ndryshojnė shpesh, atėherė ai bėhet mė i ndjeshėm sepse nuk e di ėshtė i paqartė. Kur dikush do tė investojė nė njė vend duhet tė dijė se si dhe kur do ta kthejė kėtė investim.

Cilėt sektorė janė mė tė pėrshtatshėm pėr investime pėr Shqipėrinė dhe pse?

Shqipėria nė fund tė fundit nė tregun ndėrkombėtar ėshtė lojtar, dhe ky lojtar duhet tė sjellė atė qė nė gjuhėn e biznesit quhet "competitive advantage", pra avantazh konkurrues, qė do tė sjellė diēka ekstra kundrejt njė vendi tjetėr. Pra, nėse unė jam njė investitor dhe i investoj paratė nė Shqipėri dhe jo nė njė vend tjetėr, duhet tė shikoj se ēfarė mė ofron Shqipėria mė shumė sesa ky vend tjetėr. Mendoj se ne si Shqipėri ofrojmė disa gjėra qė tė tjerėt nuk i kanė mjaftueshėm. E para ėshtė se kemi njė gjeneratė tė re nė moshė. Pra, moshat mesatare nė Shqipėri dhe nė Kosovė janė mė tė ultat nė Ballkan, dhe zakonisht gjenerata mė e re kėrkon edhe mė shumė, janė mė ekzigjentė pėr t'u zhvilluar. E dyta siē e thashė edhe mė parė ne jemi shumė sipėrmarrės. Po tė shikosh tė gjithė shqiptarėt kudo qė shkojnė nė botė arrijnė tė mbijetojnė dhe ndoshta fakti qė jemi populli i vogėl na ka dhėnė me vete instiktin e mbijetesės, i cili nė momentin ku ballafaqohesh me njė botė mė tė madhe tė jep mundėsinė qė tė shkėlqesh mbi tė tjerėt. Por, megjithatė ne na mungon eksperienca. Pra, nuk kemi shumė eksperiencė nė tė bėrit biznes siē e bėn perėndimi. Mendoj se eksperienca e shumė shqiptarėve qė kanė punuar jashtė Shqipėrisė gjatė kėtyre viteve qė pėr njė arsye ose tjetėr kthehen nė Shqipėri, ėshtė diēka e mirė sepse sjell njė eksperiencė tė tė jetuarit, tė bėrit punė nė njė vend tjetėr, sjell njė kulturė tjetėr, dhe kjo ėshtė ajo qė ne na mungon mė shumė nė kėtė moment.

Nėse e marrim nga industritė, besoj se industria e mineraleve ėshtė diēka qė ne e kemi, por megjithatė mineralet nuk rrinė gjithė kohės, ato pakėsohen. Ajo qė ne kemi qė mund tė jetė interes pėr palėn gjermane ėshtė natyra e bukur dhe turizimi. Por, natyrisht turizėm pa hotele dhe pa infrastrukturė nuk mund tė kesh. Nėse shikon pozicionin gjeografik tė Shqipėrisė ėshtė shumė afėr, pra ėshtė nė Europė, ėshtė dy orė nėse shkon nga Gjermania me avion. Turizmin nėse ne do ta ruajmė, jo ta mbindėrtojmė sic kemi bėrė gjatė kėtyre 25 viteve, ofron dicka qė gjermanėt nuk e kanė, dhe jo vetėm gjermanėt, por e gjithė bota tjetėr, gjė e cila mund tė sjellė shumė tė ardhura pėr kėtė vend dhe rrit bilancin tregtar. Pra, gjermanėt do tė vijnė tė shpenzojnė kėtu, e njėkohėsisht do tė kenė nevojė pėr ushqime tė freskėta shqiptare, do tė thotė qė bujqėsia shqiptare merr frymė, dhe nga ana tjetėr shėrbimet tė cilat ne faktikisht i kemi tė rritura nė  njė nivel tė caktuar, bėhen edhe mė efektive nė kėtė ambjent. Tjetra ėshtė siē u diskutua edhe dje nė konferencėn me Kancelaren Merkel, hidrocentralet ose energjia e gjelbėr hidro. Shqipėria ka shumė potenciale ujore tė cilat mund tė na ēojnė nga njė vend importues, nė njė vend eksportues tė energjisė elektrike.

Ka akoma vend, nuk dhamė ne mjaftueshėm licensa pėr hidrocentralet?

Mesa di ka shumė licensa qė janė dhėnė, por shumė pak janė bėrė efektive. Gjithashtu, projekti TAP do t'i japė njė dimension tjetėr Shqipėrisė, sepse gazi ėshtė element gjeopolitik, pra e vendos vendin tonė nė njė tjetėr pozicion. Po tė shohėsh sot, veēanėrisht nė kėto momente tė konfliktit tė botės perėndimore dhe Rusisė shikohet sesa rėndėsi ka gazi nė pėrcaktimin e politikave tė ndryshme nė botė. Nga ana tjetėr, sjellja e gazit kėtu do tė thotė qė ne tė rregullojmė bilancin energjitik tė brendshėm, pasi ne ngrohemi vetėm me energji elektrike dhe me dru (mė shumė nė fshatra), ndėrkohė e gjithė bota ngrohet me gaz, qė ėshtė burimi mė i mirė. Nga ana tjetėr, do tė thotė se me ardhjen e gazit mund tė ketė termocentrale, jo vetėm hidrocentrale, dhe ndėrmjet tyre bota lėviz me energjinė e lirė dhe tė shtrenjtė brenda ditės, jo ta lėshosh atėherė kur s'duhet lėshuar, por e ruan atėherė kur duhet ta lėshosh dhe anasjelltas. Kėshtu qė mendoj se kėto janė ato fusha qė Gjermania dhe tregu ndėrkombėtar shikon nė Shqipėri si mundėsi potenciale investimi.

Ju folėt dhe prekėt pak pėr partneritetin publik-privat. Nė cfarė shkalle ėshtė ai dhe si duhet tė zhvillohet?

Partneriteti Public Privat faktikisht ėshtė njė nga mėnyrat si mund tė zhvillohet ky vend nė kėtė moment qė jemi. Arsyeja ėshtė sepse Shqipėria ka njė nivel borxhi tė caktuar rreth 70%, dhe duke pasur parasysh krizėn greke, tregu ndėrkombėtar financiar mendon qė nuk mund tė rritet mė tej. Objektivi i shqiptarėve dhe FMN-sė ėshtė qė tė ulet. Pra, nėse tregu ndėrkombėtar mendon kėshtu, nuk ka vend pėr diskutime tė tjera. Pra, nė kėtė rast si do zhvillohesh si shtet? Ose do tė rrisėsh borxhin si shtet dhe do tė investosh si shtet, gjė qė nuk e bėn dot pėr kėtė arsye, ose do tė gjesh mekanizma tė tjera tė gjetjes sė financimit. Partneriteti Publik Privat ofron pikėrisht alternative tė tjera financimi. Pra, pėr ndėrtimin e njė infrastrukture publike i jep njė kontratė njė private, i cili me anė tė kėsaj kontrate rrit financimin nė botėn financiare (bankat) dhe arrin bėn atė infrastrukturė. Pra, borxhin nuk e merr shteti, por e merr privati me anė tė kontratės sė koncesionit qė ti i jep. Nė kontratė janė tri palė: koncesionar dhėnėsi (shteti), koncesionar marrėsi (private) dhe bankat qė financon kontratėn ose jo. Nė shumicėn e rasteve kjo kuptohet si kontratė dypalėshe. Nėse njė kontratė nuk ėshtė e financueshme nga banka, atėherė ajo nuk ka vlerė. Shumica e kontratave janė dhėnė nė kėtė mėnyrė. P.sh. ėshtė dhėnė njė kontratė pėr hidrocentral, por nuk janė dhėnė paratė dhe nė momentin qė shkon te banka nuk ta pranon sepse ėshtė e pavlefshme. Nga ana tjetėr, ka gjetur njė kriter pse po e jep kėtė kontratė, sepse qė tė funksionojė kontrata private duhet ta kthejė investimin e bėrė dhe deri kur duhet tė kthehet. Pra, kėrkon tė fitosh 15-20% mbi kapitalin, qė ėshtė njė normė e pėrshtatshme pėr riskun e Shqipėerisė apo tė fitosh gjithmonė 40%. Pra, duhet pasur kujdes qė infrastruktura publike tė ndėrtohet me eficensė dhe me paratė e privatit, por mos tė jepet nė mėnyrė tė tillė qė mbasi u ndėrtua infrastruktura, privati tė pėrfitojė gjithė kohėn.

Kriza greke sa do ta dėmtojė vendin tonė sipas kėndvėshtrimit tuaj?

Asnjė se di me saktėsi sa do ta dėmtojė ose jo, por kriza greke mendoj se ka impakte negative dhe pozitive mbi Shqipėrinė. Para 4-5 viteve pėrpara se tė fillonte recesioni nė botė dhe tė fillonte dhe kriza greke, paratė e shqiptarėve nė bankat greke ishin afro 5 miliardė euro, dhe tė gjithė bankat greke nė atė kohė kėrkonin tė vinin nė Shqipėri qė tė tėrhiqnin kėtė kapital qė ishtė nė Greqi. Gjatė kėtyre 2-3 viteve shumė kapital nga Greqia ėshtė larguar, rreth 100 miliardė euro nė total, dhe ėshtė rritur fluksi i parave nė bankat shqiptare. Kjo sjell njė presion pozitiv mbi bankat dhe ambjentin tonė sepse pėr momentin Shqipėria nuk ka mė sfidėn e viteve '90 qė skishte para nėpėr banka, por ka sfidėn tjetėr se ēfarė tė bėjė me kėto depozita qė janė nėpėr banka, qė janė rreth 9 miliardė, si t'i verė nė qarkullim. Bankat pėr momentin kanė ulur interesin qė u japin depozituesve, kanė shkuar tek 1%, sepse banka duhet t'i vėrė nė qarkullim. Duke qenė se nuk i vė dot nė qarkull banka ul interesin. Shumė nga shqiptarėt qė kanė para nėpėr banka do tė vendosin nė njė moment tė caktuar se 1% nuk ėshtė frytdhėnės dhe do t'i tėrheqin paratė qė tė investojnė nė dicka. Pra, kjo do tė sjellė njė impakt pozitiv dhe do tė fillojė investimi nė Shqipėri.

Nga ana tjetėr, njė fluks i madh i parave nė Shqipėri janė nga remitancat, tė cilat kanė impakt dhe pritet qė ato tė zvogėlohen, pasi shqiptarėt qė jetojnė nė vende tė huaja, dalėngadalė kthehen nė shtetas tė kėtyre vendeve duke e parė tė ardhmen mė shumė atje sesa nė Shqipėri. Pra, ky ėshtė njė efekt negative, sepse ndoshta ekonomia shqiptare nuk ėshtė e pėrgatitur qė kėto remitanca tė ndalojnė menjėherė nė kėtė mėnyrė. Nga ana tjetėr, sfida greke sjell dhe shumė oportunitete sepse si nė Greqi dhe Itali janė rritur taksat, dhe pėr kėtė arsye investitorėt vijnė nė Shqipėri. Nėse Greqia dėshiron tė dalė nga euro, gjė tė cilėn nuk e besoj, atėherė produktet greke, tė cilat ne importojmė do tė bėhen edhe mė tė lira. Kjo do tė thotė se kosto e bizneseve shqiptare nė ēdo gjė qė ne blejmė nga Greqia do tė ulet. Kėto janė impakte disi pozitive. Impakti negativ do tė jetė njolla qė i vendos tė gjithė rajonit, duke qenė se Greqia ėshtė fqinje me Shqipėrinė. Siē e pėrmenda pjesėn e borxhit prej 70%, i cili mund tė ishte edhe mė i lartė, qė do tė thotė se ne mund tė merrnim edhe mė shumė para nė tregun ndėrkombėtar pėr tė investuar nė infrastrukturė. Ne nuk i marrim dot sepse tė gjithė janė trembur nga kriza greke.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Free Registration
Gain access to Mondaq global archive of over 375,000 articles covering 200 countries with a personalised News Alert and automatic login on this device.
Mondaq News Alert (some suggested topics and region)
Select Topics
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions